بسته به سوژه و نوع عکاسی، هر کدام کاربرد خاص خود را دارند
در سالهای اخیر، لنزهای زوم به دل بسیاری از عکاسان حرفهای راه پیدا کردهاند و به انتخابی واضح و چندکاره تبدیل شدهاند. با توجه به اینکه سنسورهای تصویری جدید کیفیت فوقالعادهای حتی در ایزوهای بسیار بالا تولید میکنند، کاملاً منطقیست که چرا افراد بیشتری به سمت راحتی استفاده از لنزهای زوم گرایش پیدا کردهاند. لنزهای زوم امروزی نیز به طرز چشمگیری شارپ شدهاند – بیشتر آنها، حتی برخی لنزهای کیت ارزانقیمت، برای نیازهای روزمره به اندازه کافی شارپ هستند و سیستمهای تثبیت تصویر موثری دارند.
برخی از لنزهای حرفهای مدرن کیفیت تصویری ارائه میدهند که با لنزهای پرایم در همان بازه فاصله کانونی برابری میکند یا حتی بهتر است. با وجود همه این موارد، لنزهای پرایم همچنان محبوبیت خود را از دست ندادهاند. سونی، نیکون و کانن به سرعت در حال بهروزرسانی و گسترش مجموعه لنزهای خود با گزینههای جدید و بهتر هستند. تولیدکنندگان شخص ثالث مانند سیگما و تامرون نیز با اعتمادبهنفس وارد میدان شدهاند.
به همین دلیل، انتخاب بین لنز زوم و پرایم حالا سختتر از همیشه شده است. در این راهنمای مبتدی، بهطور کامل درباره تفاوتهای لنز پرایم و زوم صحبت میکنم و نمونه تصاویری نیز ارائه میدهم.
فهرست مطالب
لنز پرایم چیست؟
لنز پرایم لنزی با فاصله کانونی ثابت است (که اغلب به آن “لنز ثابت” نیز گفته میشود). این یعنی چنین لنزی زاویه دید ثابتی دارد که قابل تغییر نیست. تنها راه برای بزرگنمایی سوژه و پر کردن بیشتر کادر، نزدیک شدن فیزیکی به آن است. به همین ترتیب، تنها راه برای قرار دادن بخش بیشتری از صحنه در کادر این است که چند قدم عقب بروید.
لنزهای پرایم دارای یک فاصله کانونی مشخص مانند ۵۰ میلیمتر هستند. این لنزها در اندازهها و فاصلههای کانونی متنوعی عرضه میشوند؛ از لنزهای فیشآی گرفته تا تلهفوتوهای فوقالعاده بلند. در ادامه، برخی از محبوبترین لنزهای پرایم برای مانتهای مختلف دوربین را میبینید:
| مانت | لنز | قیمت |
|---|---|---|
| Nikon Z | Nikon 50mm f/1.8S | $۲۶۹۷ |
| Canon RF | Canon RF 85mm f/2 Macro | $۵۰۰ |
| Sony E | Sony 35mm f/1.8 | $۷۵۰ |
| L-Mount | Panasonic Lumix S 85mm f/1.8 | $۵۰۰ |
| Micro Four Thirds | Panasonic Lumux 42.5mm f/1.7 | $۴۰۰ |
| Fuji X | Fuji XF 50mm f/2 | $۴۵۰ |
لنز زوم چیست؟
در مقابل، لنز زوم دارای فاصله کانونی متغیر است. با چرخاندن حلقه زوم، عناصر نوری داخل لنز جابهجا میشوند تا زاویه دید متفاوتی ایجاد شود. این یعنی میتوانید با چرخاندن حلقه زوم در یک جهت، سوژهها را بزرگتر ببینید یا با چرخاندن در جهت مخالف، فضای بیشتری را در قاب جای دهید.
لنزهای زوم دارای دو عدد مشخص هستند که نشاندهنده دو سر طیف فاصله کانونی آنهاست، مانند ۲۰۰-۷۰ میلیمتر. چنین لنزی میتواند مانند یک لنز با فاصله کانونی ۷۰ میلیمتر، ۲۰۰ میلیمتر و همه مقادیر بین این دو عمل کند. علاوه بر این، لنزهای زوم ممکن است محدوده دیافراگم متغیری نیز داشته باشند.
| مانت | لنز | قیمت |
|---|---|---|
| Nikon Z | Nikon 180-600mm f/5.6-6.3 | $۱۷۰۰ |
| Canon RF | Canon RF 70-200mm f/2.8 L | $۲۵۰۰ |
| Sony E | Sony FE 16-35mm f/2.8 GM II | $۲۳۰۰ |
| L-Mount | Sigma 24-70mm f/2.8 DG DN Art | $۱۱۰۰ |
| Micro Four Thirds | Olympus 12-100mm f/4 PRO | $۱۳۰۰ |
| Fuji X | Fuji XF 16-55mm f/2.8 R | $۱۲۰۰ |
مزایای لنزهای پرایم
پس چرا به لنزهایی با فاصله کانونی ثابت نیاز داریم؟ در ادامه فهرستی از مهمترین مزایای لنزهای پرایم نسبت به لنزهای زوم آورده شده است.
هزینه
بسیاری از لنزهای پرایم مدرن بهطور قابل توجهی ارزانتر از لنزهای زوم معادل خود هستند. مثلاً یک لنز ۲۴ میلیمتر f/2.8 حدود ۴۰۰ دلار قیمت دارد، در حالی که یک لنز ۷۰-۲۴ میلیمتر f/2.8 قیمتی بین ۱۹۰۰ تا ۲۳۰۰ دلار خواهد داشت. حتی اگر فاصلههای کانونی بین ۲۴ تا ۷۰ میلیمتر را با لنزهای پرایم سریع مثل ۳۵ میلیمتر f/1.8، ۵۰ میلیمتر f/1.8 و ۸۵ میلیمتر f/1.8 پوشش دهید، باز هم هزینه کمتری پرداخت میکنید.
بنابراین، با لنزهای پرایم، عکاسان با بودجه محدود این فرصت را دارند که از اپتیک حرفهای با هزینهای بهمراتب کمتر از لنزهای گرانقیمت با فاصله کانونی متغیر بهرهمند شوند و نیازی به استفاده مداوم از لنزهای زوم ارزان و بیکیفیت نخواهد بود.
اندازه و وزن
جالب است که بسیاری از مبتدیان بهطور شگفتانگیزی به لنزهای بزرگ و سنگینی مانند ۷۰-۲۰۰ میلیمتر f/2.8 با لرزشگیر علاقه دارند. درست است که این لنزها بسیار شارپ هستند، موتور فوکوس بسیار سریعی دارند و میتوانند شرایط سخت را تحمل کنند. اما در عین حال، به دلیل اندازه بزرگشان خیلی به چشم میآیند و وزن زیاد آنها میتواند باعث دردهای پشت و گردن و حتی آسیبهای بلندمدت شود.
لنزهای پرایم نوعی سازش ارائه میدهند – آنها در ازای از دست دادن انعطافپذیری، اندازه و وزن کمتری دارند. مدتی پیش، تصمیم گرفتم بهجای لنز ۷۰-۲۰۰ f/2.8، از یک لنز ۸۵ میلیمتر f/1.4 استفاده کنم و هیچوقت از این تصمیم پشیمان نشدم. داشتن فقط لنزهای بزرگ گاهی باعث میشود دوربین را در خانه بگذارید، چون حمل آن سخت است.
عامل یادگیری
بسیاری از عکاسان معتقدند که مجبور شدن به «زوم کردن» به روش قدیمی، یعنی با قدم زدن، راه خوبی برای یادگیری کادربندی و یافتن زوایای بهتر است. همچنین گفته میشود این کار به فرد کمک میکند تا بیشتر با لنز آشنا شود و از تمام تواناییهای آن بهره ببرد.
من تا حدی با این موضوع موافقم و میتوانم بگویم لنز پرایم ۵۰ میلیمتریام در برخی موارد به من کمک کرده، اما واقعیت این است که چنین محدودیتی میتواند به همان اندازه به فرآیند یادگیری آسیب بزند. به نظر من، اگر از لنز پرایم استفاده میکنید، داشتن حداقل یک لنز زوم (و بالعکس) ضروری است.
کنترل خلاقانه با دیافراگمهای بازتر
بیشتر لنزهای زوم سریع و حرفهای، مانند ۱۴-۲۴ میلیمتر، ۲۴-۷۰ میلیمتر و ۷۰-۲۰۰ میلیمتر، دارای دیافراگم ثابت f/2.8 هستند. در مقابل، لنزهای پرایم سریع و حرفهای میتوانند تا دیافراگمهایی به بازای f/0.95 برسند. به همین دلیل، این لنزها نه تنها توانایی بیشتری در جذب نور دارند، بلکه عمق میدان کمتری نیز ایجاد میکنند که نتیجه آن تصاویری با پسزمینههای محو زیبا است؛ چیزی که به آن «بوکه» میگویند.
بسیاری از عکاسان مبتدی اغلب تعجب میکنند که چرا هنگام استفاده از لنزهای کیت زوم خود نمیتوانند سوژههایی با پسزمینههای محو زیبا ثبت کنند. به دلیل دیافراگم نسبتاً بسته و کیفیت پایینتر اپتیک این لنزها، معمولاً دستیابی به پسزمینههای «خامهای» و دلپذیر با لنزهای زوم مصرفی ممکن نیست.
نور کم
یک لنز پرایم سریع به شما این امکان را میدهد که در محیطهای کمنور از سوژهها عکس بگیرید، بدون اینکه تاری به وجود آید؛ به لطف دیافراگم بزرگتر و بازتر. به دلیل طراحی اپتیکی سادهتر، لنزهای پرایم معمولاً بهراحتی تا f/2 یا حتی f/1.2 باز میشوند.
چنین لنزهایی دو تا سه برابر بیشتر از یک لنز زوم حرفهای با دیافراگم f/2.8 نور جذب میکنند. اگرچه بسیاری از لنزهای زوم دارای سیستمهای تثبیتکننده اپتیکی تصویر هستند که در شرایط نوری ضعیف کمک میکنند، اما این سیستمها در صورت حرکت داشتن سوژه، عملاً بیفایدهاند.
این روزها هم لنزهای زوم و هم لنزهای پرایم نسبتاً شارپ هستند. اما در فاصلههای کانونی بلندتر، لنزهای زوم معمولاً در نزدیکی حداکثر فاصله کانونی خود دچار کاهش شارپنس میشوند. این موضوع بهویژه در مورد لنزهایی که تا ۵۰۰ یا ۶۰۰ میلیمتر میرسند، صدق میکند، جایی که لنزهای پرایم در این دسته همیشه عملکرد بهتری دارند.
این موضوع گاهی در مورد لنزهای زوم ارزانقیمتی که بسیار واید هستند نیز صادق است، که در کوتاهترین فاصله کانونیشان عملکرد ضعیفتری دارند.
بنابراین، پیش از خرید لنز، شاید ارزش داشته باشد که نگاهی به بررسیهای لنز ما بیندازید، اگرچه بیشتر لنزهای مدرن به اندازه کافی شارپ هستند.
مزایای لنزهای زوم
اگر همه چیز به نفع لنزهای پرایم بود، هیچکس از لنزهای زوم استفاده نمیکرد. با وجود وزن و هزینه بیشتر، این لنزها بسیار محبوب هستند و استفاده از آنها میتواند بسیار راحت باشد. در برخی زمینهها، حتی بهترین لنزهای با فاصله کانونی ثابت نیز نمیتوانند با یک لنز زوم خوب رقابت کنند. در ادامه به مزایای لنزهای با فاصله کانونی متغیر میپردازیم.
چندکاره بودن
واضحترین دلیل برای خرید لنز زوم، چندکاره بودن آن است. لنزهای زوم زمانی عالی هستند که عکاس باید مطمئن باشد میتواند در شرایط مختلف عملکرد خوبی داشته باشد: با یک چرخش سریع حلقه زوم میتوان از زاویه باز به تلهفوتو رفت، بدون نیاز به جابهجایی فیزیکی. عکاسان منظره یا حیاتوحش، برای مثال، اغلب محدود به یک مکان خاص هستند، بنابراین امکان زوم کردن به ناحیه موردنظر میتواند برای کادربندی صحیح بسیار ارزشمند باشد.
تثبیتکننده تصویر
لنزهای زوم مدرن اغلب دارای سیستمهای تثبیت تصویر با ۳ تا ۴ استاپ عملکرد هستند؛ چه سیستم IS در کانن، چه VR در نیکون، OS در سیگما یا VC در تامرون. حتی اگر یک لنز f/4 داشته باشید، میتوانید هنگام عکاسی از سوژههای ثابت در محیطهای تاریک، تصاویر شارپی ثبت کنید. به لطف فناوری تثبیت تصویر، برخی از اجزای اپتیکی داخلی لنز برای جبران لرزش دوربین حرکت کرده و جابهجا میشوند، که این امکان را میدهد از سرعتهای شاتر بسیار پایین استفاده کنید.
البته تثبیت تصویر محدود به لنزهای زوم نیست. برخی از لنزهای پرایم جدید نیز به فناوری تثبیتکننده تصویر مجهز شدهاند، مانند لنز تازه معرفیشدهی Canon 35mm f/2 IS.
در نهایت، به خاطر داشته باشید که تثبیتکننده تصویر میتواند روی لنز یا بدنه دوربین قرار داشته باشد. بیشتر دوربینهای بدون آینه و دوربینهای DSLR پنتاکس دارای تثبیتکننده تصویر درون بدنه (IBIS) هستند، اگرچه برای فاصلههای کانونی بلند، تثبیتکننده روی لنز همچنان عملکرد بهتری دارد.
قابلیت حمل
یک لنز زوم میتواند جایگزین دو یا سه لنز پرایم شود. این یعنی فقط لازم است نگران حمل یک لنز باشید که روی دوربین نصب شده است. یک لنز زوم میتواند شما را از حمل کولهپشتی بزرگ بینیاز کند. به نوعی، برخی از لنزهای زوم به شما اجازه میدهند وزن تجهیزات خود را کاهش دهید، چون نیازی به حمل چند لنز پرایم برای پوشش دادن تمام بازهها ندارید. همچنین، تعویض کمتر لنزها یعنی حسگر و اجزای نوری تمیزتر باقی میمانند.
لنز پرایم یا لنز زوم: کدام را باید انتخاب کنید؟
حالا که با مزایای هر نوع لنز آشنا شدید، کدامیک را باید تهیه کنید؟ همه چیز بستگی به نیاز شما دارد! اگر به دنبال عمق میدان بسیار کم هستید، لنز پرایم گزینهای ایدهآل خواهد بود. این موضوع بهویژه برای دوربینهایی با سنسور کوچک مانند میکرو چهار سوم بیشتر صدق میکند، چون عمق میدان آنها به اندازه دوربینهای فولفریم کم نیست، در شرایطی که دیافراگم، فاصله کانونی و زاویه دید یکسان باشند.
اما اگر به دنبال یک لنز برای کاربردهای مختلف هستید، احتمالاً یک لنز زوم انتخاب بهتری خواهد بود. به همین دلیل است که بسیاری از عکاسان مراسم عروسی عاشق لنزهای زوم ۲۴-۷۰mm f/2.8 هستند، چون این بازه در یک دوربین فولفریم تقریباً برای همه چیز، از عکسهای گروهی تا پرتره، مناسب است.
عکاسان عمومی حیاتوحش نیز لنزهایی مانند Nikon 180-600mm f/5.6-6.3 جدید را دوست دارند، چون میتوانند با آن طیف وسیعی از سوژهها، از پستانداران بزرگ تا پرندگان را ثبت کنند. عکاسان تخصصی حیاتوحش، لنزهای پرایم مانند ۶۰۰mm f/4 را ترجیح میدهند، چون سرعت، کیفیت تصویر و دیافراگم باز این لنزها برای عکاسی از سوژههای کوچکتر مثل پرندگان بسیار کمککننده است.
همچنین برخی لنزها مانند لنزهای ماکرو واقعی فقط بهصورت پرایم عرضه میشوند! بنابراین اینکه لنز پرایم یا زوم تهیه کنید، به کاربرد شما بستگی دارد. هرچند لنزهای زوم تصاویر فوقالعادهای تولید میکنند و انعطافپذیر هستند، اما هیچ چیز جایگزین یک لنز پرایم سریع و با کیفیت نمیشود!
سخن پایانی
عکاسان مبتدی اغلب بین انتخاب لنز با فاصله کانونی ثابت یا لنز زوم مردد هستند. همانطور که در این مقاله دیدید، هر دو نوع لنز مزایا و معایب خود را دارند، بنابراین انتخاب بین آنها میتواند واقعاً دشوار باشد.
تشخیص اینکه کدام تجهیزات با سبک عکاسی شما سازگارترند، به مرور زمان مشخص میشود. برخی در نهایت به یک لنز «همهکاره» سوپرزوم بسنده میکنند، در حالی که برخی دیگر فقط به لنزهای پرایم پایبند میمانند و حاضر نیستند حتی به لنز زوم دست بزنند. زمانی که با ابزار خود بهتر آشنا شوید و مهارتهای عکاسیتان را تقویت کنید، واقعاً مهم نیست چه انتخابی میکنید؛ مهم این است که چیزی مانع خلاقیتتان نشود.
شما لنز پرایم را ترجیح میدهید یا زوم؟ در بخش نظرات با ما در میان بگذارید!